مجالس مشروطه و ملی / تاریخچه مجلس در ایران | روزنیوز24
×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

خبر روز

true
    امروز  یکشنبه - ۳ شهریور - ۱۳۹۸  
true
false

مجالس مشروطه و ملی / تاریخچه مجلس در ایران

مجلس شورای اسلامی - تاریخچه مجلس ایرانپس از امضای فرمان مشروطیت توسط “مظفرالدین شاه”، سران مشروطه گرد آمده و علی‌رغم کارشکنی‌های عناصر مرتجع که هنوز به دوام و بقای رژیم استبداد امیدوار بودند، به بحث پیرامون مقدمات تشکیل مجلس مشغول شدند؛ بدین‌ترتیب از بین سران مشروطه و حاضرین مجلس موقتی تشکیل شد، این مجلس موقتی تا تشکیل مجلس منتخب، هفته‌ای دو روز تشکیل جلسه ‌می‌داد و از طرف این مجلس دوازده نفر مأمور نوشتن نظام‌نامه انتخابات مجلس شدند، انتخابات تهران در ۲۵ شهریور ۱۲۸۵ش، آغاز شد.

سرانجام نظام‌نامه انتخابات تدوین و روز ۱۳ رجب سال ۱۳۲۴ قمری به امضای مظفرالدین شاه رسید، پس از تدوین نظام‌نامه، انتخابات در ۲۵ شهریور ۱۲۸۵ش، در تهران برگزار شده و ۶۰ وکیل از سوی تهرانی‌ها عازم مجلس شورای ملی شدند، کمی بعد انتخابات در دیگر شهرستان‌ها هم برگزار شد.

نخستین جلسه رسمی مجلس شورای ملی در تاریخ قانون‌گذاری پس از ۵ سال و ۷ ماه و ۸ روز در اول تیر ۱۳۰۰ توسط احمدشاه قاجار گشایش یافت. نمایندگان این دوره مجلس به موجب ماده ۶ نظام‌نامه انتخابات از بین طبقه اشراف و شاهزادگان، تجار و مالکان، روحانیون و اصناف انتخاب شدند.

پس از پایان خطابه موزیک نظام نواخته شد و بعد از پایان جلسه سلام، نمایندگان به مدرسه نظام که برای تشکیل مجلس شورا در نظر گرفته شده بود رفتند، اما به دلیل ضیق وقت جلسه را به عصر روز دوشنبه ۱۶ مهر ۱۲۸۵ش موکول کردند.

در آن جلسه “صنیع الدوله” به ریاست، “وثوق الدوله” به عنوان نایب رئیس اول و “امین الضرب” به عنوان نایب رییس دوم برگزیده شدند و بدین ترتیب برای نخستین بار مجلس شورای ملی در ایران کار رسمی‌اش را آغاز کرد.

این مجلس، قانون اساسی ایران را که مشتمل بر ۵۱ اصل بود در تاریخ ۸ دی ماه ۱۲۸۵ به توشیح مظفرالدین شاه و پس از فوت وی متمم قانون اساسی را ۱۵ مهر ماه ۱۲۸۶ به امضای محمدعلی شاه رساندند. این مجلس در روز دوم تیر ماه ۱۲۷۸ خورشیدی مصادف با ۲۳ جمادی‌الثانی ۱۳۲۶ قمری به دستور “محمدعلی شاه قاجار” به توپ بسته شد.

 

بیشتر بدانید  آشنایی با مجلس شورای اسلامی ، تاریخچه ، بناها ، فرآیندکاری (مقاله مرجع)
بیشتر بدانید  تاریخچه مجلس ایران / پیشینه شورا در ایران قبل از انقلاب تاکنون
بیشتر بدانید  روسای مجالس شورای ملی / تاریخچه مجلس ایران
بیشتر بدانید  مجالس شورای اسلامی / تاریخچه مجلس ایران
بیشتر بدانید  مجالس مشروطه و ملی / تاریخچه مجلس در ایران
بیشتر بدانید  هیات رییسه مجلس ، روسای مجلس شورای اسلامی / تاریخچه مجلس ایران

 

دومین دوره قانون‌گذاری پس از ۱ سال و ۴ ماه و ۲۱ روز فترت در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۲۸۸ افتتاح شد، این مجلس نیز به دنبال اولتیماتوم دولت روس در روز ۳ دی ماه ۱۲۸۹ منحل شد.

سومین دوره قانون‌گذاری پس از ۳ سال فترت در تاریخ ۱۴ آذر ماه ۱۲۹۳ توسط “احمدشاه قاجار” افتتاح گردید. این دوره مجلس شورای ملی نیز به علت شروع جنگ جهانی اول بیش از یک سال دوام نیافت.

چهارمین دوره قانون‌گذاری پس از ۵ سال و ۷ ماه و ۸ روز فترت در اول تیر ۱۳۰۰ توسط احمدشاه قاجار گشایش یافت و در ۳۰ خرداد ۱۳۰۲ پایان یافت.

پنجمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ افتتاح شد، در این دوره بود که سلطنت قاجاریه منحل شد و مجلس موسسان در ۲۱ آذر ماه همان سال سلطنت را به پهلوی داد، مجلس پنجم شورای ملی نیز در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۰۴خاتمه یافت.

دوره ششم قانون‌گذاری در تاریخ ۱۹ تیر ماه ۱۳۰۵ خورشیدی توسط رضاشاه افتتاح و در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۰۷ پایان یافت. در این دوره مجموعا ۲۷۶ جلسه تشکیل شد.

هفتمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۱۴ مهر ۱۳۰۷ افتتاح و در تاریخ اول آبان ۱۳۰۹ پایان یافت.

هشتمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۲۴ آذر ماه ۱۳۰۹افتتاح و در تاریخ ۲۴ دی ماه ۱۳۱۱ خاتمه یافت.

نهمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۲۴ اسفند ماه ۱۳۱۱ افتتاح و در تاریخ ۲۱ فروردین ۱۳۱۴ پایان یافت؛ طرح تاسیس دانشگاه تهران در این دوره به تصویب رسید.

دهمین دوره قانون‌گذاری روز پنج‌شنبه ۱۵ خرداد ماه ۱۳۱۴ افتتاح و در تاریخ ۲۲ خرداد ۱۳۱۶ پایان یافت.

یازدهمین دوره قانون‌گذاری در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ افتتاح و در تاریخ ۲۷ شهریور ۱۳۱۸ پایان یافت.

دوزادهمین دوره قانون‌گذاری مجلس شورای ملی در تاریخ سوم آبان ۱۳۱۸ افتتاح شد و در ۹ آبان ۱۳۲۰ پایان یافت. در شهریور همین سال بود که ایران به اشغال نیروهای متفقین درآمد و “رضاشاه” از سوی انگلیسی‌ها وادار به استعفا شد و سلطنت به پسرش “محمد‌رضا” واگذار شد.

سیزدهمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۲۰ توسط محمدرضا شاه پهلوی افتتاح و در تاریخ اول آذر ۱۳۲۲ پایان یافت.

چهاردهمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۶ اسفند ماه ۱۳۲۲ افتتاح و در ۲۱ اسفند ۱۳۲۴ خاتمه یافت؛ در این دوره برای نخستین بار پس از تکراری بودن ادوار، تعداد ۸۰۰ کاندیدا بر سر ۱۳۶ کرسی مجلس به رقابت پرداختند.

پانزدهمین دوره قانون‌گذاری پس از یک فترت طولانی ۲ سال و ۴ ماه و دو روز در تاریخ ۲۵ تیر ماه ۱۳۲۶ افتتاح و در تاریخ ۶ مرداد ۱۳۲۸ به پایان رسید.

شانزدهمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۲۸با نخستین دوره مجلس سنا توسط “محمدرضا شاه پهلوی” پس از ۶ ماه و ۱۳ روز فترت افتتاح شد، تعدادی از کرسی‌های این مجلس در اختیار جبهه ملی قرار گرفت و “محمد مصدق” و دوستانش مباحث مربوط به نفت را که در دوره پانزدهم مطرح شده بود در این دوره ادامه دادند. در تاریخ ۲۰ مهر ماه همین سال مصدق رهبر اقلیت ملی مجلس دولت را در مورد مسئله ملی نفت استیضاح کرد.

در روز سوم اسفند ۱۳۲۹ پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت به مجلس ارائه شد و پس از تصویب مجلس در ۲۴ اسفند همین سال در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ به تصویب مجلس سنا رسید. در همین دوره با تمایل نمایندگان مجلس دکتر محمد مصدق در اردیبهشت ۱۳۳۰ خورشیدی به نخست وزیری انتخاب گردید. مجلس شانزدهم با همه فراز و نشیب‌ها در ۲۹ بهمن ۱۳۳۰ پایان رفت.

هفدهمین دوره قانون‌گذاری در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ماه ۱۳۳۱ افتتاح شد در حالی که از ۱۳۶ کرسی نمایندگان فقط ۷۹ کرسی آن دارای نماینده بود، به دنبال درگیری مصدق با مخالفان، وی در دوازده مرداد ۱۳۲۲ طی رفراندمی دوره هفدهم مجلس شورای ملی را منحل و شروع انتخابات دوره هجدهم را موکل به اصلاح قانون انتخابات کرد.

شاه از فرصت عدم وجود مجلس استفاده کرده و مصدق را عزل و زاهدی را به نخست‌وزیری گماشت و هم چنین طی فرمانی در ۲۸ آبان همین سال دستور انحلال مجلسین را صادر کرد.

هجدهمین دوره قانون‌گذاری در ۲۷ اسفند ۱۳۲۲ خورشیدی افتتاح و در تاریخ ۲۶ فروردین ۱۳۳۵ پایان یافت.

نوزدهمین دوره قانون‌گذاری در ایران در تاریخ ۱۰ خرداد ماه ۱۳۳۵ افتتاح و پس از ۴ سال در ۱۹ خرداد ۱۳۳۹ به پایان رسید. در این دوره بود که اجلاسیه مجلس از دو سال به ۴ سال تغییر و تعداد نمایندگان نیز از ۱۳۶ نفر به ۲۰۰ نفر افزایش یافت.

بیستمین دوره قانون‌گذاری پس از انتخاب نمایندگان، به دلیل اعتراضات، انتخابات منحل شده و بار دیگر بعد از برگزاری انتخابات، مجلس بیستم در ۱۲ اسفند ۱۳۳۹ افتتاح شد و این مجلس نیز در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰ توسط “علی امینی” منحل شد.

انتخابات مجلس شورای ٩شور به وجود آمده بود، ۵ نخست وزیر طی ۴ سال به روی کار آمدند که هیچ کدام از آن‌ها موفق به ادامه کار نشداند.

سرانجام به دنبال مبارزات قهرمانانه ملت ایران برای سرنگونی رژیم ستمگر پهلوی و استعفای بسیاری از نمایندگان و سقوط رژیم سلطنتی، عمر مجلس بیست و چهارم نیز در ۲۱ بهمن ۱۳۵۷ پایان یافت.

false
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

برای ارسال دیدگاه شما باید وارد سایت شوید.

false
x